Crisissentiment
De enige plaats waar de crisis echt woedt is tussen de oren. Daaraan
iets doen betekent de crisis oplossen.
In
de plannen om de crisis te bestrijden ontbreekt de aanpak van het
crisissentiment.
Het
crisissentiment is de onrealistische angst die de consument steeds
huiveriger maakt om geld uit te geven. Hierdoor worden bestedingen
uitgesteld, facturen later betaald. Op deze manier wordt minder
geconsumeerd en maken bedrijven minder winst. Waardoor ontslagen
vallen. Daardoor krijgt een groep mensen minder inkomen, kan minder
besteden, waardoor nog meer bedrijven minder winst maken enzovoort.
Tijdens
de crisis van de dertiger jaren werd deze angst door Roosevelt gesignaleerd.
Destijds werd tevergeefs geprobeerd om dit fenomeen met financiële
middelen te bestrijden.
Evenals
nu. Helaas is uit de crisis van toen geen lering getrokken. Het
crisisspook is weer opgedoken en opnieuw wordt het sentiment genegeerd.
De oorzaak wordt niet aangepakt omdat mensen niet wordt geleerd
de crisisangst te overwinnen. Er wordt geprobeerd de omstandigheden
te veranderen en daardoor wordt steeds achter de feiten aan gelopen.
De
crisis moet worden bestreden op de plaats waar deze werkelijk woedt,
niet in de omstandigheden maar in het hoofd.
De
uitweg uit de crisis is een psychologische. Angst is de tegenpool
van zelfvertrouwen. De crisisangst overwinnen kan door deze eerst
serieus te nemen en vervolgens te bestrijden. Met als resultaat
meer zelfvertrouwen, waardoor de kans geringer wordt dat in de toekomst
opnieuw collectieve angst aan de basis ligt van een economische
crisis.
Rob Vellekoop
mail
|